Breton’da Binbir Çeşit Başlık: Coiffe

Farklı etnik grupları; geleneklerini, yerel kostümlerini ve yaşam tarzlarını araştırmaya üçüncü yazımla devam ediyorum. Daha önce Padaung Kadınları ve Amişler Topluluğu ile ilgili yazmıştım. Bugünse Fransa’nın kuzeybatısında bir yarımadada konuşlanan ve ismini Büyük Bretanya’dan gelen Kelt halkından alan Breton’a götüreceğim sizi.

Fransa ’nın en uzun sahiline sahip bu bölge, günümüzde birtakım geleneklerini devam ettirmeye çalışan 4 milyon kişilik azınlık bir nüfustan oluşmakta. Bölgede yerel dil olan Bretonca’yı bilenlerin üçte ikisi 60 yaşında üzerinde, 15 yaşından genç olanların ise sadece %5’i bu dili konuşabiliyor.

Bu anlamda bölge halkının bir değişim sürecinde olduğu söylense de, bu bölgeyi tanımlayan, en önemli kültür miraslardan biri olarak Breton başlıkları hala popülaritesini devam ettirmekte. Öyle ki, bu bu başlıklar Breton’un geleneksel kostümleri ile ünlenmesine sebep olmuş. Her biri birbirinden ayrı ve özenle hazırlanan bu başlıklara göz atalım beraber.

Breton Kadınları’nın başlarına taktıkları bu başlıklara; Fransızca’da kap/başlık anlamına gelen “coiffe” deniyor.

Coiffe denen bu başlıklar saça yapılan bir topuzun üzerine takılıyor. Başlığın büyük kısmı beyaz dantelden oluşurken; kurdela, tül ya da işlemelerle detaylanarak farklılaşıyor. Bu tasarımların farklılaşmasında etkili olan en önemli şeyse, her başlığın farklı bir anlama gelmesi. Evli kadınlar, dullar ya da evlenme çağındaki kızların her biri farklı başlıklar takmak zorunda.

Aynı zamanda bu başlıklar, kadının hangi bölgeden (ilden) olduğunu da tanımlıyor. Örneğin Carhaix, Quimper, Pontivy, Pont-Aven, Saint-Malo gibi o bölgedeki yerleşim yerlerine göre her birinin ayrı ismi var. Düşünün ki coiffe denen bu başlığın tam 66 farklı çeşidi varmış.

Bigouden Coiffe

Bigouden Coiffe

En ünlüsü ise “Bigouden” denilen, kolalı dantelden yapılan 30-40 cm yüksekliğinde silindir şeklindeki bir başlık. Bu başlık genel olarak Breton bölgesinin de simgesi haline gelmiş.

Coiffe de Baud

Coiffe de Baud

Plouguenast, Cotes-D'armor Coiffe

Plouguenast, Cotes-D’armor Coiffe

Chateauneuf du Faou Coiffe

Chateauneuf du Faou Coiffe

Bu başlıkların nereden geldiği ile ilgili Fransızca bir kaynaktan şöyle bir bilgi edindim; efsaneye göre dönemin diktatör kralı XIV. Louis’in idam emirlerine; özellikle de “tez başı vurulaa” diye emrettiği idamlara bir misilleme olarak, kadınlar zaman içerisinde başlıklarının yüksekliğini arttırmışlar. Yani sen başımızı kesersen, biz de başlıklarımızı yükseltiriz tarzında. Bigouden başlıkların bu kadar yüksek olmasının sebebinin bu olduğu söyleniyor.

Günümüzde Breton bölgesinde coiffe’lerin günlük hayattaki kullanım oranı gittikçe azalıyor. 50’li yıllara kadar oldukça yaygınmış, ancak şimdilerde Breton köylerindeki yaşlı kadınlar haricinde kullanan çok kimse yok. Ama yapılan geleneksel törenler ve festivaller sırasında bu başlıklardan çeşit çeşit görmek mümkün.
Daha fazla görsel için tıklayabilirsiniz.
Kaynak: 
-Fransa’daki Azınlık Grupları; Azınlık ve Yurttaşlık Kavramları, Araştırma Ödevi, Kocaeli Üniv. 
-Charles Freger Photography
-National Geographic, Hats Off to Breton Women
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someoneShare on LinkedIn